Powtarzające się zachowania u osoby z autyzmem

Powtarzające się zachowania.

Bardzo szybko czuję się przytłoczony [w sytuacjach społecznych]. Czy to dziwne, że czuję wtedy, jakbym blokował cały świat znajdujący się na zewnątrz i dosłownie oddawał się własnym myślom, aby znów poczuć się w porządku? Czasami mam problem ze zrozumieniem, które uczucia są właściwie moje, a co pochodzi z zewnątrz. Wtedy zaczynam mówić do siebie i jęczeć, aby zagłuszyć inne dźwięki, i by wiedzieć, które myśli są naprawdę moje. Myślę, że każdy przeżywa życie w ten sposób, by mógł zrobić to samo.

(dorosła osoba z autyzmem)

Powtarzające się zachowanie osób z autyzmem nie jest takim samym problemem, jak OCD (Obsessive Compulsive Disorder), które jest zaburzeniem lękowym, w którym ludzie doświadczają powtarzających się myśli i zachowań, które są dla nich przykre.

Powtarzalne zachowanie może zawierać machanie rękami lub trzepotanie, robienie kroku do przodu i cofnięcie, kołysanie, skakanie, przędzenie lub kręcenie, uderzanie głową w twarde powierzchnie i wykonywanie złożonych ruchów ciała. Można również wykonywać powtarzające się zachowania polegające na korzystaniu z jakiegoś obiektu, takie jak wylewanie wody lub kręcenie kawałkiem sznurka, a także powtarzające się czynności obejmujące zmysły (takie, jak na przykład wielokrotnie dotykanie jakiejś szczególnej tekstury powierzchni). Jest to znane jako „stimming” lub jako tak zwane zachowania stymulujące.

Chociaż powtarzalne zachowania różnią się w zależności od osoby, przyczyny tego zjawiska mogą być u wszystkich osób takie same:

  • próba uzyskania powtarzalności sensorycznej (na przykład kołysanie) może być sposobem na pobudzenie równowagi układu przedsionkowego, natomiast trzepotanie rękami może zapewnić określoną stymulację wizualną,

  • próba zmniejszenia doznań sensorycznych, na przykład koncentrowanie się na jednym konkretnym dźwięku może zmniejszyć stresujący wpływ głośnego, niepokojącego środowiska; może to być szczególnie widoczne w sytuacjach społecznych,

  • sposób radzenia sobie ze stresem i lękiem oraz blokowanie niepewności,

  • próba zabicia czasu i zapewniania sobie określonej przyjemności.

Konieczność zachowywania sztywnych procedur oraz odporność na jakiekolwiek zmiany i odstępstwa od przyjętego szablonu.

Świat realny jest dla osoby z autyzmem bardzo mylący. Świat wokół nas składa się z ogromu interakcji społecznych, masy różnych zdarzeń, wielości ludzi, miejsc, dźwięków i zabytków. Zestaw procedur, czasów pokonywania poszczególnych tras i wszelkiego typu rytuałów jest dla takich ludzi znaczną pomocą, aby wnieść jakiś porządek w ich nieznośnie chaotyczne życie. Staranie się utrzymać wszystko pod kontrolą zmniejsza niektóre z epizodów okropnego strachu, z którym muszą żyć osoby autystyczne.

Świat realny może wydawać się bardzo nieprzewidywalnym i mylącym miejscem dla osób z autyzmem, którzy często wolą mieć codzienną rutynę – tak, aby wiedzieć, co wydarzy się na następny dzień. Takie osoby mogą chcieć podróżować zawsze w ten sam sposób do i ze szkoły lub pracy, albo jeść dokładnie to samo jedzenie na śniadanie. Zastosowanie określonych zasad może być dla nich również bardzo ważne. Dla osoby z autyzmem może być bardzo trudne, aby mogła przyjąć inne podejście w odniesieniu do czegoś, czego jej już kiedyś nauczono.

Czasami nawet drobne zmiany w życiu codziennym, takie jak przemieszczanie się pomiędzy dwoma rodzajami działalności, może być dla takich ludzi bardzo niepokojące. Znaczny niepokój mogą powodować również inne duże imprezy, takie jak święta, rozpoczynanie lub zmienianie szkoły, przeprowadzka lub inne wydarzenia, które tworzą pewien obraz zmian i wstrząsów

Niektóre osoby z autyzmem mają codzienne harmonogramy dnia – tak, że wiedzą one dokładnie, co i kiedy się wydarzy. Jednakże, potrzeba rutyny i identyczności może wykraczać nawet poza takie harmonogramy.

U osób autystycznych można zaobserwować na przykład:

  • trudności z przyjmowaniem zmian w środowisku fizycznym (takie, jak na przykład zmieniony układ mebli w pomieszczeniu) lub obecności nowych ludzi (ewentualnie braku tych już poznanych),

  • sztywne preferencje dotyczące określonych rzeczy, takich jak żywność (na przykład jedzenie tylko posiłków pewnego koloru), odzież (noszenie tylko ubrań wykonanych ze specjalnych tkanin), czy przedmioty użytku codziennego (używanie tylko określonych rodzajów mydła lub określonej marki papieru toaletowego),

  • potrzeba zachowania rutyny wokół codziennych czynności, takich jak godziny posiłków lub określona pora snu. Takie procedury mogą mieć niemal rytualny charakter – to znaczy należy odwzorować je bardzo dokładnie, z dbałością o jak najdrobniejsze szczegóły,

  • rytuały słowne: osoby autystyczne mogą wielokrotnie zadawać te same pytania i potrzebować uzyskiwać na nie konkretnej odpowiedzi,

  • zachowania kompulsywne: na przykład dana osoba może odczuwać stałą potrzebę mycia rąk lub kontrolowania zamków w drzwiach. Takie zachowanie niekoniecznie oznacza, że ​tacy ludzie ​mają zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD), ale jeśli chodzi o pewność, to w pierwszej kolejności należy porozmawiać ze swoim lekarzem.

Potrzeba zachowywania ścisłej rutyny może wzrosnąć w czasach zmian, stresu lub choroby, a nawet może stać się zachowaniem dominującym w danym okresie czasu.

Niespodziewane zmiany są często są najtrudniejszą rzeczą, z jaką mają do czynienia osoby autystyczne. Ludzie znajdujący się w obrębie spektrum autyzmu mogą nie być zadowoleni z samej idei zmian, ale mogą być też w stanie poradzić sobie lepiej, gdyby mogli przygotować się do nastąpienia jakiejś zmiany góry.