W jaki sposób możesz pomóc osobie autystycznej?

Czy obsesja, rutynowe lub powtarzające się zachowanie ogranicza możliwości danej osoby, powodując jej niepokój lub dyskomfort? Czy takie zachowania mają jakiś wpływ na jakość nauki tej osoby? Jeśli nie, to interwencja może nie być konieczna. Jeśli jednak jest to przyczyną znacznych trudności lub jeśli jest w jakiś sposób niebezpieczne, tacy ludzie mogą potrzebować wsparcia, aby zatrzymać lub zmodyfikować szkodliwe zachowanie lub zmniejszyć ich zależność od niego.

Zrozumienie funkcji określonych zachowań.

Pomyśl o funkcji powtarzalnych zachowań, rutyny i obsesji w codziennym życiu osoby autystycznej. Co robi taka osoba, by móc się z nich wydostać? Czy takie zachowania zmniejszają jej lęk, albo blokują hałas? Więcej informacji na temat zachowania osób z autyzmem znajdziesz w naszym poradniku na temat zachowania (najważniejsze porady).

Modyfikacja środowiska.

Czy osoba autystyczna zawsze wydaje się zajmować jakieś szczególne miejsce, na przykład w klasie? Czy takiej osobie trudno jest poradzić sobie ze zmianami? Może się okazać, że zmiana środowiska (na przykład wyłączenie oświetlenia liniowego) może przyczynić się do zmniejszenia dyskomfortu sensorycznego pacjentów autystycznych. Jeśli jakieś zachowanie jest sposobem na uzyskanie danego efektu sensorycznego, można szukać alternatywnych sposobów osiągnięcia tego samego celu.

Wzrost strukturyzacji.

Osoba autystyczna pragnie uczynić świat wokół niej bardziej uporządkowanym i przewidywalnym miejscem. Bardziej uporządkowane środowisko mogłoby zmniejszyć nudę, która czasami jest powodem do wykazywania powtarzalnych zachowań. Można przygotować szereg działań, przyjemnych lub uspokajających, aby ponownie skierować uwagę osoby autystycznej jeśli wyda się znudzona.

Spróbuj użyć na przykład nośników wizualnych (takich, jak codzienne rozkłady dnia), historii społecznych lub strategii wstępnego planowania, aby przygotować osobę autystyczną do mających się odbyć zmian lub zdarzeń, które mogą być dla niej stresujące. Pacjentów z autyzmem należy również przygotować do codziennych transformacji. Czasomierze do gotowania jaj lub liczniki czasu mogą pomóc osobom autystycznym w zrozumieniu pojęć abstrakcyjnych, takich jak czas, a także zaplanować, co trzeba zrobić, w jakiej kolejności oraz zrozumieć pojęcie czekania.

Zarządzanie niepokojem.

W pracy z osobą autystyczną niezwykle ważne jest opracowanie odpowiedniej strategii do zarządzania jej niepokojem. Rozważmy w tym celu skontaktowanie się z doświadczonymi doradcami zajmującymi się terapią autyzmu.

System wczesnego interweniowania.

Powtarzające się zachowania, obsesje i procedury są na ogół trudniejsze do zmiany, im dłużej bywają kontynuowane. Zachowanie, które bywa do zaakceptowania w przypadku małego dziecka, z biegiem czasu może być już nieodpowiednie, ponieważ wymagania społeczne zmieniają się wraz z wiekiem. Może to dotyczyć na przykład takich obsesji, jak głaskanie włosów innych ludzi, kopiowanie sposobu akcentowania innych ludzi lub zwracanie uwagi na błyszczące rzeczy. Wejście w wiek dojrzewania wcale nie oznacza, że pewne zachowania obsesyjne, towarzyszące małemu dziecku, nagle opuszczą takiego człowieka. Pomocne może być jednak ustanowienie pewnych limitów wokół powtarzalnych zachowań już od najmłodszych lat i skrupulatne wypatrywanie nowych zachowań, które mogą się wyłaniać w trakcie trwania rozwoju.

Ustal konkretne granice.

Jeśli będzie taka potrzeba, ustaw jasny, spójny zakres granic – mogą one dotyczyć na przykład korzystania z pewnych przedmiotów, czasu, który dany człowiek powinien poświęcić na rozmowę na dany temat, lub przebywania w miejscach, które mogą prowadzić do pojawienia się konkretnego zachowania. Odniesienie sukcesu w zakresie zmiany danych zachowań jest najbardziej prawdopodobne, gdy zacznie się od drobnych szczegółów i stopniowo będzie się iść do przodu. Zwiększenie ograniczeń czasowych oraz wprowadzanie innych ograniczeń powinno się odbywać powoli i stopniowo.

Należy wspólnie podjąć decyzję na temat realistycznego celu działania i ułożyć taki plan, aby móc osiągnąć ten cel przez pewien okres czasu. Ważne jest, aby ustawić sobie małe, realistyczne cele, aby móc w ten sposób pomóc w budowaniu sukcesu i zwiększyć pewność siebie osoby, z którą chcemy pracować.

Pomyśl o tym, czy danej osobie będzie łatwiej zaangażować się w interesujące ją aktywności w krótszych okresach czasu w ciągu dnia, czy może przez dłuższy okres czasu, ale występujący rzadziej.

Zastanów się, co trzeba zmienić w zachowaniu i przyzwyczajeniach określonej osoby. Pomyśl, czy podejmowane działania będą w stanie zatrzymać angażowanie się pacjenta w określoną działalność obsesyjną? Pracuj nad zmniejszeniem czasu trwania aktywności obsesyjnych i rutynowych. Zastanów się, czy jest jakiś problem, który ciągle pojawia się w ciągu dnia, nawet, jeśli dana osoba stara się skupić na innych rzeczach? Pracuj nad zmniejszeniem częstotliwości takich zachowań. Jeśli jest to mieszanina określonych przyzwyczajeń, skoncentruj się na jednym aspekcie zmiany w pierwszym momencie, w celu zwiększenia szans na powodzenie całego postępowania i zmniejszenie niepokoju osoby autystycznej.

Przykład:

  • Tydzień pierwszy: podjęto konkretną decyzję w sprawie planu i celu, tworząc wizualne wsparcie wyjaśniające mające się odbyć zmiany.

  • Tydzień drugi: Jane wolno mówić o silnikach kolejowych przez piętnaście minut, co godzinę.

  • Tydzień trzeci: Jane wolno mówić o silnikach kolejowych przez dziesięć minut, co godzinę.

  • Tydzień czwarty: Jane wolno mówić o silnikach kolejowych przez dziesięć minut co dwie godziny.

Kontynuuj tak podjęte działania w ten sposób, by na koniec osiągnąć cel, jakim jest znalezienie równowagi między angażowaniem się w zainteresowania na zasadzie przyjemności oraz na połączenie ich zaangażowania wraz z innymi działaniami codziennego dnia.

Jeśli postawisz sztywne granice wokół obsesji i zachowań powtarzalnych, być może trzeba będzie pomyśleć także o rzeczach, które człowiek autystyczny mógłby zrobić w zamian.

Zapewnienie aktywności alternatywnych.

Pomyśl o alternatywnych działaniach, na które mógłbyś skierować uwagę osoby autystycznej. Na przykład, jeśli rozmowa z rodziną ma duże znaczenie dla określonego czasu danego dnia, należy rozważyć nagranie swoich przemyśleń na telefonie lub zapisanie ich w zeszycie. Podczas, gdy rodzina już nie angażuje się w działania, osoba autystyczna wciąż myśli o ekspresji, z nadzieją spełnienia swojej potrzeby. Możliwość alternatywnego zapewnienia realizacji pragnienia takiej osoby pomaga tym samym w obniżeniu stopnia jej niepokoju. Można również zapewnić pacjentów, że gdyby chcieli ponownie wyrazić swoje przemyślenia na temat ich zainteresowania przed ich następnym wyznaczonym czasem, mogą zapisać te rzeczy w zeszycie i będą mogli porozmawiać o nich później. Do wyjaśnienia tych dodatkowych działań można też użyć systemów pomocy wizualnych.

Możliwa jest także opcja, aby osoba autystyczna, która ma zaangażować się w swoje zainteresowania nowymi sposobami, może przyłączyć się do klubu lub grupy, a także rozpocząć naukę lub pracę w zakresie dziedziny pokrewnej.

W przypadku, gdy wykazywana działalność odnosi się do potrzeb zmysłowych, alternatywną działalność może stanowić na przykład taka aktywność, która ma taką samą funkcję, na przykład:

  • osoba, która czuje potrzebę kołysania się, aby mogła zapewnić sobie określone doznania sensoryczne, może skorzystać z huśtawki,

  • komuś, kto pstryka palcami w celu stymulacji wizualnej przydałby się kalejdoskop lub pistolet z bąbelkami,

  • osoba, która wkłada do ust niejadalne przedmioty może mieć torbę z alternatywnymi składnikami jadalnymi (które mogą zapewniać jej podobne doświadczenia sensoryczne), takimi jak surowy makaron lub spaghetti, albo nasiona i orzechy,

  • osoba, która odczuwa potrzebę smarowania kałem, może mieć torbę z plasteliną, której będzie używać zamiast tego.